فهرست مطالب
مرور کلی
برفک دهانی چیست؟
برفک دهانی (Oral Thrush) که به آن برفک دهانی کاندیدیایی نیز گفته میشود (با تلفظ: کان-دی-دایا-سیس)، وضعیتی است که در آن قارچ کاندیدا آلبیکانس (Candida albicans) در دهان تجمع می یابد. وجود این قارچ (که نوعی مخمر است) به صورت طبیعی در دهان انسان معمول است. اما گاهی ممکن است بیش از حد رشد کند و باعث بروز علائم شود.
برفک دهانی معمولاً باعث ایجاد لکه ها یا نقاط سفید خامه ای در زبان یا سطوح داخلی گونهها میشود. . در برخی موارد، ممکن است به سقف دهان، لثهها، لوزهها یا پشت گلو نیز گسترش یابد.دلیل نامگذاری برفک روی آن این است که لکههای سفید آن شبیه سینهی پرنده ای به همین نام (Thrush) هستند
اگرچه برفک دهانی میتواند هر فردی را درگیر کند، اما بیشتر در نوزادان و سالمندان دیده میشود زیرا سیستم ایمنی ضعیف تری دارند. همچنین، افرادی که دارای سیستم ایمنی تضعیف شده هستند، دچار بیماری های خاصیاند یا برخی داروها را مصرف میکنند نیز بیشتر در معرض این بیماریاند.پزشکان برای درمان برفک از داروهای ضدقارچ استفاده میکنند. اگر سالم باشید، برفک دهانی معمولاً مشکل جدی ای نیست. اما در افرادی با سیستم ایمنی ضعیف، علائم میتوانند شدیدتر و کنترل آن دشوارتر باشند.
چه کسانی در معرض ابتلا به برفک هستند؟
با اینکه برفک میتواند هر کسی را درگیر کند، برخی افراد بیشتر در معرض آن قرار دارند، از جمله:
- نوزادان زیر ۱ ماه
- کودکان نوپا
- افراد بالای ۶۵ سال
- افرادی با سیستم ایمنی ضعیف (که علائم در آنها شدیدتر و کنترل آن دشوارتر است)
- علائم و علل
علائم و علل
علائم برفک چیست؟
برفک معمولاً بهطور ناگهانی ظاهر میشود. نشانه شایع آن وجود ضایعات سفید، کرمی و کمی برجسته در داخل دهان است. اغلب روی زبان یا داخل گونه ها. همچنین ممکن است ضایعاتی روی سقف دهان، لثهها، لوزهها یا پشت گلو دیده شوند.
1- علایم در کودکان و بزرگسالان
علائم برفک دهانی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- لکه ها یا نقاط سفید خامه ای روی زبان، داخل گونه ها و گاهی روی سقف دهان، لثه ها و لوزه ها
- لکه هایی کمی برجسته که شبیه پنیر کاتیج (پنیر دلمه شده) هستند
- قرمزی، سوزش یا درد که ممکن است آنقدر شدید باشد که خوردن یا بلعیدن را دشوار کند
- خونریزی خفیف در صورت مالیدن یا خراشیدن لکه ها
- ترک خوردگی و قرمزی در گوشههای دهان
- احساس پنبهای در دهان
- از دست دادن حس چشایی
- قرمزی، تحریک یا درد در زیر دندان مصنوعی
در موارد شدید، که معمولاً به سرطان یا سیستم ایمنی تضعیفشده (مثلاً در اثر HIV/AIDS) مربوط می شود، لکه ها ممکن است به سمت پایین به مری (لوله عضلانی بلندی که از پشت دهان به معده میرسد) گسترش یابد. به این وضعیت، کاندیدیازیس مری (Candida esophagitis) گفته می شود. اگر این اتفاق بیفتد، ممکن است در بلعیدن دچار مشکل شوید یا احساس درد یا گیر کردن غذا در گلو داشته باشید.
2- علایم در نوزادان و مادران شیرده
علاوه بر لکه های سفید مشخص در دهان، نوزاد ممکن است در تغذیه مشکل داشته باشد یا بداخلاق و تحریکپذیر شود. این عفونت می تواند هنگام شیردهی به مادر منتقل شود و سپس بین دهان نوزاد و نوک سینه مادر دائماً منتقل شود.
زنان مبتلا به عفونت قارچی در سینه ممکن است این علائم را داشته باشند:
- نوک سینه های بهطور غیرعادی قرمز، حساس، ترک خورده یا خارش دار
- پوست براق یا پوسته پوسته در ناحیه تیره اطراف نوک سینه (آرئولا)
- درد غیرعادی در هنگام شیر دادن یا درد بین وعده های شیردهی
- دردهای تیرکشنده عمیق درون سینه
علت برفک چیست؟
سیستم ایمنی سالم برای مقابله با ارگانیسم های مهاجم خطرناک مانند ویروس ها، باکتری ها و قارچ ها طراحی شده است و تعادل میان میکروب های «خوب» و «بد» در بدن را حفظ میکند. اما گاهی این سیستم محافظتی دچار نقص میشود و قارچ کاندیدا رشد میکند و باعث بروز عفونت برفک دهانی میشود.
اغلب مردم مقادیر کمی از قارچ کاندیدا را به طور طبیعی در دهان، دستگاه گوارش و پوست دارند. اما زمانی که بیماری، استرس یا داروها این تعادل را برهم می زنند، قارچ شروع به رشد بیش از حد کرده و باعث بروز برفک می شود.
داروهایی که می توانند رشد کاندیدا را تسهیل کرده و موجب عفونت شوند شامل:
- کورتیکواستروئیدها
- آنتیبیوتیکها
- قرصهای ضدبارداری
آیا برفک مسری است؟
برفک ممکن است برای افرادی که در معرض خطر هستند (مثل کسانی که سیستم ایمنی ضعیف دارند یا داروهای خاص مصرف میکنند) مسری باشد. در افرادی با سیستم ایمنی سالم، انتقال برفک از طریق بوسه یا تماس نزدیک معمول نیست.
در بیشتر موارد، برفک از نوع «واگیردار» نیست (یعنی مستقیماً از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود)، اما از نوع «قابل انتقال» است (یعنی از طریق عوامل دیگر میتوان آن را دریافت کرد).
اگر نگران ابتلا به برفک از فرد دیگری هستید، از تماس با بزاق آنها خودداری کرده و تا حد ممکن دستان خود را بشویید.
عوامل خطر
در صورت وجود یکی از شرایط زیر، احتمال ابتلا به برفک دهانی بیشتر است:
1- سیستم ایمنی ضعیف
نوزادان و سالمندان به دلیل داشتن سیستم ایمنی ضعیف تر بیشتر مستعد برفک هستند. همچنین برخی بیماری ها و درمان ها مانند سرطان، پیوند اعضا، داروهای تضعیف کننده سیستم ایمنی، و HIV/AIDS نیز سیستم ایمنی را ضعیف می کنند.
2- دیابت
در صورت کنترل نشدن دیابت، بزاق دهان ممکن است حاوی مقادیر زیادی قند باشد که رشد کاندیدا را تحریک می کند.
3- عفونت قارچی واژینال
همان قارچی که باعث برفک دهانی میشود، عامل عفونت قارچی واژن نیز هست. این عفونت میتواند به نوزاد منتقل شود.
4- مصرف دارو
داروهایی مانند پردنیزولون، کورتیکواستروئیدهای استنشاقی یا آنتیبیوتیک ها میتوانند تعادل طبیعی میکروبهای بدن را بههم بزنند و خطر برفک دهانی را افزایش دهند.بعنوان مثال در افراد مبتلا به آسم که از اسپری های استنشاقی کورتیکواستروئیدی استفاده می کنند، در صورت عدم رعایت بهداشت دهان، مبتلا به برفک گلو می شوند.
5- مشکلات دهانی دیگر
استفاده از دندان مصنوعی (به ویژه دندان مصنوعی فک بالا) یا داشتن خشکی دهان می تواند خطر برفک را بالا ببرد.
عوارض خطر ابتلا به برفک دهانی
در کودکان و بزرگسالان سالم، برفک دهانی معمولاً نگرانی عمده ای ایجاد نمی کند. اما در افرادی با ایمنی پایین، مانند مبتلایان به HIV/AIDS یا کسانی که تحت شیمی درمانی هستند، ممکن است جدی باشد. درمان نشدن برفک می تواند به عفونت های سیستمیک شدیدتری منجر شود. در افراد با سیستم ایمنی ضعیف، برفک ممکن است به مری یا دیگر نواحی بدن مانند چشم، مغز یا قلب منتقل شود.
تشخیص و آزمایش ها
برفک چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک معمولاً با مشاهده ضایعات سفید مشخص در دهان، زبان یا گلو ، برفک را به راحتی تشخیص میدهد. وقتی این ضایعات به آرامی پاک شوند، ناحیه ای قرمز، حساس و گاهی همراه با خونریزی ظاهر میشود.
برای تأیید تشخیص، ممکن است از ضایعه نمونه برداری کرده و آن را زیر میکروسکوپ بررسی کنند.
اگر برفک به مری سرایت کرده باشد، پزشک ممکن است:
- از گلو نمونه برداری (کشت گلو) کند
- آندوسکوپی مری، معده و روده باریک انجام دهد
- تصویربرداری (اشعه ایکس) از مری تجویز کند
درمان و مدیریت
درمان برفک چگونه انجام می شود؟
درمان رایج برای برفک استفاده از داروهای ضدقارچ است:
داروهای ضد قارچ
پزشکان معمولاً داروهای ضد قارچ مانند نیستاتین (Nystatin) را تجویز میکنند. این داروها به صورت قرص، قرص مکیدنی یا مایع عرضه می شوند که باید در دهان چرخانده و سپس قورت داده شوند. معمولاً دوره درمان ۱۰ تا ۱۴ روز است.
پزشک بر اساس سن شما و علت عفونت، درمان مناسب را توصیه خواهد کرد.
کودکان و بزرگسالان با سیستم ایمنی سالم، معمولاً بهخوبی به این درمان پاسخ می دهند. اما در افراد با سیستم ایمنی ضعیف، علائم ممکن است شدیدتر و درمان دشوارتر باشد.
چه زمانی پس از درمان احساس بهتری خواهم داشت؟
داروهای ضد قارچ مانند نیستاتین معمولاً طی یک تا دو هفته برفک را از بین میبرند. ممکن است لازم باشد برای اطمینان از از بین رفتن کامل قارچ، چند روز بیشتر به مصرف دارو ادامه دهید.
پیشگیری
چگونه میتوانم خطر ابتلا به برفک را کاهش دهم؟
برای کاهش احتمال ابتلا به برفک، اقدامات زیر توصیه میشود:
دهانتان را بشویید
اگر از اسپری های تنفسی (استنشاقی) استروئیدی استفاده می کنید، پس از مصرف دارو، دهان خود را با آب بشویید یا مسواک بزنید.
مسواک زدن منظم
حداقل دو بار در روز مسواک بزنید و روزانه نخ دندان بکشید یا طبق توصیه دندانپزشک عمل کنید.
بررسی دندان های مصنوعی
شب ها دندان مصنوعی خود را خارج کنید. مطمئن شوید که بهخوبی اندازه هستند و باعث تحریک نمی شوند. آنها را روزانه تمیز کنید.این کار در افراد سالخورده بسیار موثر می باشد.
ویزیت منظم دندانپزشکی
به ویژه اگر دیابت دارید یا دندان مصنوعی استفاده میکنید. در مورد فاصله های ویزیت با دندانپزشک مشورت کنید.
تغذیه تان را کنترل کنید
مصرف مواد قندی را کاهش دهید، این غذاها میتوانند به رشد کاندیدا کمک کنند.
کنترل قند خون در دیابت
کنترل مناسب قند خون، سطح قند بزاق را پایین نگه می دارد و از رشد کاندیدا جلوگیری میکند.
حتما بخوانید: راهنمای کامل کشیدن دندان برای بیماران دیابتی
درمان سریع عفونت واژینال
در صورت بروز، به متخصص مربوطه مراجعه و آن را سریع درمان کنید.
درمان خشکی دهان
با پزشک درباره راه های جلوگیری یا درمان خشکی دهان مشورت کنید.
ترک سیگار و دخانیات
از مصرف سیگار و دخانیات پرهیز کنید.در صورت نیاز با پزشک درباره روش های ترک مشورت کنید.
سوالات متداول
در صورت ابتلا به برفک چه انتظاری باید داشته باشم؟
با درمان مناسب، برفک معمولاً طی یک تا دو هفته برطرف می شود. اما اگر علائم شما ادامه دار یا بدتر شدند، حتماً به پزشک اطلاع دهید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟
اگر دچار علائم برفک مانند درد، خونریزی یا ضایعات سفید برجسته در دهان شدید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
اگر قبلاً برای برفک دارو مصرف کردهاید اما علائم مجدداً برگشتند، سریعاً به پزشک مراجعه کنید. این ممکن است نشانه یک عفونت شدیدتر باشد.
آیا درمان خانگی برای برفک دهان وجود دارد؟
برای درمان کامل برفک به داروهای ضدقارچ نیاز است. با این حال، برخی درمان های خانگی می توانند به کاهش علائم کمک کنند:
- شستوشوی دهان با آب نمک گرم
- مصرف پروبیوتیک ها
- خوردن ماست حاوی باکتری های مفید
- تمیز نگهداشتن دهان با مسواک زدن مرتب
برفک دهانی در بزرگسالان نشانه چیست؟
برفک دهانی در بزرگسالان معمولاً نشانه ضعف سیستم ایمنی بدن، مصرف آنتی بیوتیک یا بیماری هایی مثل دیابت و خشکی دهان است. این عفونت قارچی اغلب با لکه های سفید روی زبان و گونه ها ظاهر می شود و ممکن است با سوزش و طعم بد دهان همراه باشد.
آیا برفک دهانی در نوزاد خطرناک است؟
برفک دهانی در نوزادان معمولاً خطرناک نیست و با داروهای ضدقارچ مخصوص کودکان درمان می شود. اما در صورت عدم درمان، میتواند باعث بیقراری، مشکل در تغذیه و انتقال به مادر هنگام شیردهی شود.توصیه می شود در صورت رویت حتما متخصص کودکان و نوزادان کودک را ویزیت نماید.
چگونه از بازگشت مجدد برفک دهان جلوگیری کنیم؟
یادداشتی از دکتر نگین واعظی
برفک دهان یک عفونت قارچی است که می تواند دهان، گلو و سایر نواحی بدن را درگیر کند. این بیماری ناراحت کننده و آزاردهنده است، اما در افرادی با سیستم ایمنی سالم، به راحتی با داروهای ضد قارچ قابل درمان است. افراد با سیستم ایمنی ضعیف ممکن است برای درمان با دشواری بیشتری مواجه شوند. در صورت مشاهده علائم برفک، با پزشک تماس بگیرید. درمان سریع می تواند حال شما را بهتر کرده و از عوارض جلوگیری کند.
ویزیت دندانپزشکی در تبریز
کلیه خدمات دندانپزشکی اعم از دندانپزشکی زیبایی، ایمپلنت، ترمیم و درمان ریشه، جراحی و کشیدن، کودکان، بلیچینگ و جرم گیری و … در مطب دکتر نگین واعظی در تبریز ارائه می شود.
📞 برای نوبت دهی سریع دندانپزشکی در تبریز همین حالا با ما تماس بگیرید.
بدون دیدگاه