آندربایت (Underbite) زمانی رخ می دهد که دندانهای جلویی فک پایین جلوتر از دندان های جلویی فک بالا قرار بگیرند. موارد خفیف ممکن است نیازی به درمان نداشته باشند، اما آندربایت شدید میتواند باعث درد فک و مشکلات دهان و دندان مانند پوسیدگی دندان و بیماریهای لثه شود. همچنین با محدود کردن مکیدن انگشت و استفاده از پستانک پس از ۳ سالگی، می توان احتمال بروز این ناهنجاری در کودکان را کاهش داد.
آندربایت (Underbite) چیست؟
آندربایت نوعی ناهنجاری بایت (Malocclusion) یا نامرتبی دندان ها است که در آن دندانهای جلویی فک پایین از دندانهای جلویی فک بالا،جلوتر قرار میگیرند. این وضعیت معمولاً زمانی ایجاد میشود که فک پایین نسبت به فک بالا جلوتر باشد.
از نظر ارتودنسی، آندربایت در گروه مال اکلوژن کلاس III (Class III Malocclusion) قرار می گیرد.
در حالت طبیعی، دندان های جلویی فک بالا باید کمی جلوتر از دندان های جلویی فک پایین باشند. این وضعیت باعث می شود دندانهای آسیاب (مولرها) هنگام بسته شدن دهان به درستی روی هم قرار بگیرند.
اگر آندربایت خفیف باشد، ممکن است فرد هیچ مشکلی احساس نکند؛ اما در موارد شدیدتر، این ناهنجاری علاوه بر تغییر ظاهر صورت، می تواند علائم مختلفی ایجاد کند.
میزان شیوع آندربایت چقدر است؟
حدود ۵ تا ۱۰ درصد افراد دچار آندربایت هستند. این آمار هم افرادی را شامل می شود که تنها مقدار کمی جلو بودن فک پایین دارند و نیازی به درمان ندارند و هم کسانی که ناهنجاری قابل توجهی داشته و به درمان احتیاج پیدا می کنند.
حتما [ براکسیسم یا دندان قروچه چیست؟ علت، علائم، درمان و پیشگیری ] را نیز مطالعه کنید.
علائم آندربایت چیست؟
آندربایت خفیف معمولاً علامت خاصی ایجاد نمی کند، اما در موارد شدید ممکن است فک پایین به طور محسوسی جلوتر دیده شود.
علائم احتمالی عبارتاند از:
- دشواری در باز یا بسته کردن کامل دهان
- احساس ناراحتی یا درد هنگام صحبت کردن یا جویدن
- گاز گرفتن مکرر داخل گونه یا لب
- مشکلات تنفسی
درد فک - بوی بد دهان (Halitosis)
عوارض آندربایت چیست؟
در صورت درمان نشدن، آندربایت میتواند به مرور زمان مشکلات بیشتری ایجاد کند.
۱. اختلالات مفصل گیجگاهی فکی (TMJ Disorders)
این اختلال زمانی رخ میدهد که مفصل بین فک بالا و پایین یا بافتهای اطراف آن دچار مشکل شوند. علائم آن شامل موارد زیر است:
- سر درد
- گوش درد
- درد صورت
- درد مفصل فک
۲. مشکلات دندانی
قرارگیری نادرست دندانها باعث ایجاد فضاهایی می شود که باکتریها راحت تر در آن تجمع میکنند. در نتیجه احتمال بروز مشکلات زیر افزایش مییابد:
- پوسیدگی دندان
- ایجاد حفرههای دندانی (Cavities)
- بیماریهای لثه
- ترک خوردن دندان
- ساییدگی غیر طبیعی دندانها
۳. آپنه خواب (Sleep Apnea)
آپنه خواب نوعی اختلال خواب است که در آن تنفس فرد به طور موقت در هنگام خواب متوقف میشود. این وقفه ها باعث بیدار شدنهای مکرر و در نهایت مشکلات زیر خواهند شد:
- خستگی
- خواب آلودگی روزانه
- تحریکپذیری
حتما [ هایپردونتیا چیست؟ علت دندان های اضافی، علائم، درمان و عوارض ] را نیز مطالعه کنید.
علت ایجاد آندربایت چیست؟
گاهی فک پایین بزرگتر از حد طبیعی است یا فک بالا رشد کافی نداشته است. در برخی افراد نیز مشکل بیشتر به نحوه قرارگیری دندانها مربوط میشود تا اندازه فک.
صرف نظر از علت آناتومیکی، اگر یکی از اعضای خانواده آندربایت داشته باشد، احتمال بروز این مشکل در سایر اعضا نیز بیشتر خواهد بود.
ژنتیک
ژن هایی که از والدین به ارث میرسند، شکل و اندازه فک و دندان ها را تعیین می کنند. بیشتر افراد مبتلا به ناهنجاری های دندانی، این ویژگی را به صورت ارثی دریافت کرده اند.
عادتهای طولانی مدت دوران کودکی
برخی رفتارها که فشار مداوم به دندانهای در حال رشد وارد می کنند، میتوانند موجب آندربایت شوند، از جمله:
- مکیدن طولانیمدت انگشت
- استفاده طولانی از شیشه شیر
- استفاده از پستانک پس از سن مناسب
- ناخن جویدن
- فشار دادن زبان به دندانها هنگام صحبت کردن یا جویدن (Tongue Thrusting)
آسیب (Trauma)
ضربه به صورت یا فک می تواند باعث ایجاد آندربایت شود. حتی پس از جراحی نیز ممکن است استخوان های فک کاملاً در راستای صحیح ترمیم نشوند.
تومورها
وجود تومور در دهان یا فک نیز ممکن است موجب تغییر موقعیت فک و ایجاد ناهنجاری بایت شود.
حتما [ سندرم سوزش دهان چیست؟ | علت، علائم، روش های تشخیص و درمان BMS ] را نیز مطالعه کنید.
آندربایت چگونه تشخیص داده میشود؟
دندانپزشک ابتدا معاینه بالینی انجام می دهد و در صورت نیاز از رادیوگرافی دندان (Dental X-ray) برای بررسی دقیق محل نامرتبی دندانها استفاده میکند.
بسته به شدت مشکل، ممکن است به متخصص ارتودنسی یا جراح فک و صورت ارجاع داده شوید.
- متخصص ارتودنسی (Orthodontist) وظیفه مرتب کردن دندان ها و اصلاح بایت را بر عهده دارد.
- جراح فک و صورت (Oral Surgeon) در صورت نیاز، جراحی اصلاحی فک را انجام میدهد.
بهترین سن درمان آندربایت
بهترین زمان درمان بین ۷ تا ۱۰ سالگی است؛ زیرا استخوانهای فک هنوز در حال رشد هستند و اصلاح آنها بدون جراحی بسیار ساده تر انجام میشود.
روشهای درمان آندربایت
نوع درمان به شدت ناهنجاری و سن بیمار بستگی دارد. در کودکان و نوجوانان معمولاً از روشهایی استفاده میشود که بهتدریج رشد استخوان را هدایت می کنند، در حالی که در بزرگسالان احتمال نیاز به جراحی بیشتر است.
ارتودنسی و ریتینر (Braces & Retainers)
براکت های ارتودنسی به آرامی دندانها را در موقعیت صحیح قرار می دهند. ممکن است تنها برخی دندان ها یا تمام دندانها نیاز به ارتودنسی داشته باشند.
امروزه برخی براکت ها شفاف هستند و کمتر دیده میشوند.
پس از پایان درمان، معمولاً استفاده از ریتینر ارتودنسی (Retainer) ضروری است تا دندانها در موقعیت جدید ثابت بمانند.
کشیدن دندان
اگر شلوغی بیش از حد دندانها (Crowding) در ایجاد آندربایت نقش داشته باشد، ممکن است لازم باشد یک یا چند دندان کشیده شوند.
در بسیاری از موارد، این کار پیش از شروع ارتودنسی انجام میشود تا فضای کافی برای مرتب شدن سایر دندان ها فراهم شود.
درصورت نیاز به کشیدن یا چراحی دندان حتما[ نوبت کشیدن دندان در تبریز فوری و بدون درد ] را نیز مطالعه کنید.
دستگاه های گسترش کام و اصلاح رشد فک
کودکانی که استخوانهای فک آنها هنوز در حال رشد است، ممکن است از وسایل مخصوص اصلاح رشد استفاده کنند. مدت استفاده از این وسایل معمولاً چند هفته تا چند ماه است.
این دستگاهها شامل موارد زیر هستند:
دستگاه گسترش کام (Palate Expander)
این وسیله در سقف دهان قرار میگیرد و به تدریج عرض فک بالا را افزایش می دهد تا هماهنگی بیشتری با فک پایین ایجاد شود.
چانه بند (Chin Cap)
وسیلهای است که از جلو آمدن بیش از حد فک پایین جلوگیری می کند.
هدگیر کشش معکوس (Reverse Pull Headgear)
این وسیله به فک بالا متصل شده و آن را به سمت جلو هدایت می کند.
جراحی
در بزرگسالانی که آندربایت شدید دارند و سایر روش های درمانی مؤثر نبوده اند، ممکن است جراحی اصلاح فک (Orthognathic Surgery) یا جراحی بازسازی فک توصیه شود.
آیا آندربایت با افزایش سن بدتر می شود؟
بله، ممکن است بدتر شود؛ به ویژه اگر آندربایت دوران کودکی تا بزرگسالی درمان نشود. با افزایش سن، استخوان های فک سخت تر می شوند و اصلاح آن دشوارتر خواهد شد.
اگر آندربایت درمان نشود چه اتفاقی می افتد؟
شدت علائم به میزان ناهنجاری بستگی دارد، اما ممکن است مشکلات زیر ایجاد شود:
- درد فک
- اختلال در غذا خوردن
- مشکل در صحبت کردن
- افزایش خطر پوسیدگی دندان
- بیماری های لثه
- اختلالات مفصل گیجگاهی فکی (TMJ)
- نارضایتی از ظاهر چهره و کاهش اعتمادبهنفس
اگر دچار آندربایت هستید، بهتر است درباره نیاز به درمان با دندانپزشک خود مشورت کنید.
چگونه از ایجاد آندربایت پیشگیری کنیم؟
آندربایتی که منشأ ژنتیکی دارد قابل پیشگیری نیست، اما والدین می توانند برخی رفتارهای دوران کودکی را کنترل کنند تا احتمال بروز این ناهنجاری کاهش یابد.
راهکارهای پیشگیری عبارتاند از:
- از حدود یک سالگی کودک را به تدریج از شیشه شیر بگیرید.
- اولین معاینه دندانپزشکی را تا پایان یک سالگی انجام دهید.
- پس از سه سالگی، کودک را از مکیدن انگشت منع کنید.
- پس از سه سالگی، استفاده از پستانک را متوقف کنید.
مراقبت از دندانها در افراد مبتلا به آندربایت
رعایت بهداشت دهان و دندان برای همه افراد اهمیت دارد، اما در مبتلایان به آندربایت اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ زیرا نامرتبی دندان ها باعث ایجاد نواحی دشوار برای تمیز کردن میشود و این فضاها محل مناسبی برای تجمع باکتری ها هستند.
برای کاهش خطر عفونت:
- حداقل روزی دو بار مسواک بزنید.
- تمام سطوح دندانها را با دقت تمیز کنید.
- روزانه از نخ دندان استفاده کنید.
- هر شش ماه یکبار برای معاینه به دندانپزشک مراجعه کنید.
همچنین در صورت توصیه دندانپزشک یا متخصص ارتودنسی، از محافظ شبانه دندان (Night Guard) استفاده کنید تا از آسیب ناشی از دندان قروچه (Bruxism) جلوگیری شود.
چه سؤالاتی را از دندانپزشک بپرسیم؟
اگر دچار آندربایت هستید، میتوانید سؤالات زیر را مطرح کنید:
- آیا آندربایت من نیاز به درمان دارد؟
- باید مراقب چه علائمی باشم؟
- چه روش درمانی برای من مناسبتر است؟
- درمان چه مدت طول میکشد؟
- چگونه باید از دندانهایم در طول درمان مراقبت کنم؟
تفاوت آندربایت و اوربایت (Overbite)
آندربایت دقیقاً برعکس اوربایت (Overbite) است.
در اوربایت، دندان های جلویی فک بالا بیش از حد روی دندان های جلویی فک پایین قرار می گیرند. اگرچه علتهای این دو ناهنجاری مشابه است، اما اوربایت نسبت به آندربایت شیوع بیشتری دارد.
حتما [ چند بار در روز باید دندان هایتان را مسواک بزنید؟ بهترین زمان و روش صحیح مسواک زدن ] را نیز مطالعه کنید.
جمع بندی
معاینات منظم دندانپزشکی نقش مهمی در حفظ سلامت دهان و دندان و تشخیص زودهنگام مشکلات بایت دارند. نامرتبی دندان ها میتواند خطر عفونت، پوسیدگی و اختلالات مفصل فک را افزایش دهد. اگر در بزرگسالی دچار آندربایت هستید، درباره لزوم درمان با دندانپزشک خود مشورت کنید. همچنین والدین باید اولین ویزیت دندانپزشکی کودک را در سال اول زندگی انجام دهند و مراجعات منظم را ادامه دهند؛ زیرا تشخیص و درمان زودهنگام میتواند از بروز بسیاری از مشکلات آتی جلوگیری کند.
بدون دیدگاه